Project Description

W centrum Warszawy, na terenie przedwojennej dzielnicy zamieszkałej przez społeczność żydowską, a w czasie wojny przekształconej przez Niemców w getto, znajduje się niezwykłe muzeum prezentujące 1000 lat historii, kulturę i dziedzictwo polskich Żydów.

Wiele symboli i znaczeń skrywa już sam budynek muzeum zaprojektowany przez fińską pracownię Lahdelma&Mahlamäki. Wyróżnia go niezwykły główny hol rozcinający gmach od podziemi aż po dach, symbolizujący wyrwę, jaką w historii polskich Żydów przyniosły Zagłada i powojenne represje.  Na szklanych taflach pokrywających elewacje widnieje hebrajskie słowo Polin, co znaczy „Polska” lub „tu odpoczniesz”.

Muzeum POLIN jest nie tylko muzeum historycznym, ale przede wszystkim nowoczesną instytucją kultury, miejscem spotkań i dialogu dla wszystkich, którzy chcą lepiej poznać przeszłość i współczesną kulturę żydowską oraz zrozumieć wspólną polsko-żydowską historię. Sercem muzeum jest wystawa stała prezentująca tysiącletnią historię Żydów na ziemiach polskich od wczesnego średniowiecza aż po czasy współczesne. Trasę zwiedzania muzeum wyznacza osiem tematycznych galerii:

Zaproszeniem do wędrówki po historii polskich Żydów jest galeria Las, która opowiada o przybyciu i osiedleniu się Żydów, wzajemnym poznawaniu i budowaniu pierwszych relacji. Galeria Pierwsze spotkania to ślady pierwszego osadnictwa Żydów w średniowiecznej Polsce, XIII-wieczny statut królewski gwarantujący bezpieczeństwo, wolność osobistą i swobodę wyznania, zabytkowe przedmioty, ręczne malowidła, instalacje interaktywne, rekonstrukcje, makiety i projekcje wideo, m.in. spotkanie z Ibrahimem ibn Jakubem, żydowskim dyplomatą z Kordoby, autorem słynnych zapisków z podróży po Europie, oryginalny brakteat – jednostronnie wybijana moneta z hebrajskimi literami czy pierwsze zachowane zdanie zapisane w języku jidysz.

Okres złotego wieku w historii Żydów polskich, przypadający na XVI i pierwszą połowę XVII wieku prezentuje galeria Paradisus Iudaeorum. Szczególną uwagę zwraca tu interaktywny model Krakowa i Kazimierza, w wirtualnej bibliotece prezentowane są arcydzieła piśmiennictwa hebrajskiego i jidysz – Talmud, dzieła religijne, filozoficzne i obyczajowe. Zwiedzający zapoznają się tu także z mapą osadnictwa żydowskiego w ówczesnej Rzeczypospolitej, zobaczą, jak w XVI i XVII w. rozumiano tolerancję religijną i dlaczego Polskę nazywano wówczas żydowskim rajem (Paradisus Iudaeorum).

Motywem przewodnim kolejnej galerii – Miasteczko, jest życie codzienne Żydów skupione wokół domu, rynku i synagogi. Spektakularnym elementem galerii jest zapierająca dech w piersiach rekonstrukcja dachu i sklepienia unikalnej drewnianej synagogi z Gwoźdźca oraz pochodzącej stamtąd bimy – podestu, z którego czyta się Torę. Odtworzono je wykorzystując narzędzia, materiały i metody pracy stosowane w XVII wieku.

W galerii Wyzwania nowoczesności zwiedzający zasiadają wokół interaktywnego stołu na tronach trzech imperiów – Rosji, Prus i Austrii, poznają historię rozbiorów i ich skutki dla społeczności żydowskiej. Na XIX-wiecznej stacji kolejowej spotkają się też z historią masowych migracji i dowiedzą o roli Żydów w rewolucji przemysłowej, poznają tło powstania nowej kultury hebrajskiej i jidysz oraz nowoczesnych ruchów politycznych.

Galeria Na żydowskiej ulicy znajduje się w budynku muzeum niemal dokładnie w tym samym miejscu, w którym przed II wojną światową znajdowała się ul. Zamenhofa – główna arteria zamieszkałej głównie przez Żydów dzielnicy północnej. Żydowską ulicę tworzą multimedialne fasady kamienic z wejściami do kolejnych części galerii – kina czy kawiarni, odkrywających życie codzienne, kulturalne i polityczne miast prowincjonalnych i dorastanie nowego pokolenia Żydów urodzonych już w niepodległej Polsce. Droga z przedwojennej ulicy prowadzi także do galerii Zagłada, która jest wstrząsającym świadectwem życia w warszawskim getcie w czasie II wojny światowej. Rzeczywistość tego miejsca zwiedzający poznają m.in. dzięki zachowanym do dziś dziennikom i dokumentom z konspiracyjnego archiwum stworzonego przez Emanuela Ringelbluma i jego współpracowników. W ostatniej galerii – Powojnie, zwiedzający poznają powojenne losy społeczności żydowskiej, przyczyny narastającej od 1967 r. kampanii antysemickiej, relacje z wydarzeń marcowych, jak również świadectwa i pamiątki marcowych emigrantów. Widz opuszczający ostatnią część wystawy głównej zostaje zaangażowany w dyskusję nad tożsamością i pamięcią o przeszłości i dniu dzisiejszym polskich Żydów.

Wokół wystawy stałej realizowane są programy edukacyjne i kulturalne, spotkania muzyczne, spektakle teatralne, seanse filmowe, wykłady i debaty z udziałem naukowców i osobistości życia społecznego, warsztaty dla dzieci i dorosłych oraz wystawy czasowe prezentujące dzieła i instalacje artystyczne.

W 2016 roku muzeum POLIN zostało wyróżnione prestiżową nagrodą European Museum of the Year Award 2016.

Aktualne informacje o wystawach i wydarzeniach znajdziesz na stronie POLIN